Ortalyq Azııa óńirinen jınalǵan semınar qatysýshylary «Álemdik qaýymdastyq jasandy ıntellektke qalaı jaýap berip jatyr? Qoldanystaǵy zańnamany qalaı ózgertý qajet? JI adamzattyń ıgiligi úshin qalaı jumys isteıdi?» degen suraqtarǵa jaýap bere otyryp, jasandy ıntellektke qatysty ózekti máselelerdi talqylady.
BUU-nyń Qazaqstandaǵy Aqparattyq bıýrosynyń basshysy – BUU Jahandyq kommýnıkasııalar departamentiniń Qazaqstandaǵy О́kili Vlastımıl Samek atap ótkendeı, semınar jyl saıyn búkil álemde 10 jeltoqsanda atap ótiletin Adam quqyqtary kúnine oraılastyrylǵan. Bul kún álemdegi eń mańyzdy jahandyq mindettemelerdiń biri – Adam quqyqtarynyń jalpyǵa birdeı deklarasııasynyń qabyldanǵan kúnine oraılastyrylǵan.
Ǵylymı jıyndy Abaı atyndaǵy QazUPÝ ýnıversıteti Zertteý qyzmeti jáne ınnovasııa jónindegi prorektory Ertaı Sultan ashyp, jasandy ıntellekt dáýirindegi bilim berý men óner, shyǵarmashylyq salasynda ýnıversıetterdiń akademııalyq róli men ınnovasııalyq izdenisteri týraly baıandama jasady.
– Búgin biz ǵylymı nátıjeli jetistiktiń jarııa bolýyna kýá bolyp otyrmyz. Bul jasandy ıntellekt jáne sıfrlyq saýat baǵytyndaǵy Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstrligi qarjylandyrǵan úlken joba. Zertteý jumysy Ál-Farabı atyndaǵy QazUÝ qabyrǵasynda bastalyp, bilim men ǵylymnyń qarashańyraǵy Abaı atyndaǵy QazUPÝ-da aıaqtalyp jatyr. Bul eki ýnıversıtettiń ortaq jetistigi. Bir oqý ornynda teorııalyq turǵydan zerdelenip, ekinshi ýnıversıtette tájirıbeler júzege asyp, «RasInfo» resýrsy daıyndaldy. Budan keıin de osyndaı eki jaqty birlesken ǵylymı zertteýler júrgizilip, jańa jobalar júzege asady dep senemin, – dedi Ertaı Sultan.
Ál-Farabı atyndaǵy QazUÝ basqarma múshesi – Ǵylymı-ınnovasııalyq qyzmet jónindegi prorektory Marǵulan Ibraımov QazUÝ-dyń ınnovasııalyq ekojúıesiniń negizi retindegi pánaralyq zertteýler men JI-tehnologııalaryn jan-jaqty talqylady.
Qazaqstandaǵy BUU Aqparattyq bıýrosy Basshysy – Qazaqstandaǵy BUU jahandyq kommýnıkasııa departamentiniń ókili Vlastımıl Samek Ortalyq Azııada sıfrlyq saýat nyǵaıtý jáne dezınformasııamen kúresý úshin jasandy ıntellekt tehnologııalaryn qoldanýdyń praktıkasy týraly sóz sóıledi.
IýNESKO-nyń Almatydaǵy Aımaqtyq ofısiniń kommýnıkasııa jáne aqparat jónindegi Ulttyq baǵdarlama qyzmetkeri Madjer Masanov «Jýrnalısterge arnalǵan Medıa jáne aqparattyq saýat taqyrybyndaǵy IýNESKO materıaldary» týraly baıandamasynda IýNESKO Medıa jáne aqparattyq saýat jáne sıfrlyq quzyretterdi barlyǵy úshin damytýdy qoldaıdy. Maqsaty adamdardyń aqparatqa synı kózqaraspen qaraýyna, onlaın ortada qaýipsiz jáne jaýapkershilikpen áreket etýine jáne bizdiń aqparattyq ekojúıemizge, sıfrlyq tehnologııalarǵa degen senimdilikti qamtamasyz etýine múmkindik berý.
EQYU BAQ bostandyǵy máseleleri jónindegi keńesshisi, «Salaýatty onlaın-aqparat keńistigi jáne jasandy ıntellekt» jobasynyń menedjeri Djýlııa Haas taıaýda EQYU «Iri tehnologııalyq platformalar jáne jasandy ıntellekt dáýirindegi BAQ bostandyǵyn qorǵaý» nusaýlyǵynyń avtory. Ol baıandamasynda Úlken Tehnologııalyq platformalardyń plıýralızm men demokratııa úshin júıeli qaýip týǵyzýy máselesine basa nazar aýdardy.
Jobanyń jetekshi ǵylymı qyzmetkeri Lıýdvıg-Maksımılıan Mıýnhen ýnıversıtetiniń Medıa jáne kommýnıkasııa kafedrasynyń meńgerýshisi, kommýnıkasııa professory Tomas Haınıssh «Ortalyq Azııadaǵy jýrnalıstik mádenıetter» taqyrybynda Qazaqstan, О́zbekstan elderi boıynsha zertteý nátıjelerin tanystyrdy. Nemis ǵalymynyń aıtýynsha, Worlds of Journalism Study zertteýiniń derekteri negizinde ol medıanyń kórinisi, ómirsheńdigi jáne qaýipsizdigi ózara tyǵyz baılanysty ekendigin atap ótti. Memleketter buqaralyq aqparat quraldarynyń bostandyǵyn qurmetteýge, qorǵaýǵa jáne oryndaýǵa, sondaı-aq belsendi saıası sharalar arqyly qoldaýy tıis. Bul derekter Ortalyq Azııadaǵy jýrnalıstik landshafttyń jahandyq úrdistermen salystyrǵandaǵy erekshelikterin, ásirese qaýipsizdik máseleleriniń ózektiligin kórsetedi.
Abaı atyndaǵy QazUPÝ Tarıh jáne quqyq fakýlteti Gýmanıtarlyq ǵylymdar kafedrasynyń professory Gúlmıra Sultanbaeva faktchekıng pen medıasaýat kreatıvti quraly retindegi «RasInfo» mobıldi resýrsyn tanystyrdy. – «AI-Derek – bul faktchekıngke negizdelgen jáne osyndaı tehnologııalardy qoldaný tájirıbesin sıpattaıtyn feıktermen kúres quraly. AI-Derek RasInfo mobıldi resýrsymen ıntegrasııalanǵan jáne paıdalanýshylardyń faktchekıng salasyndaǵy suraqtaryna jaýap beredi», – deıdi joba jetshisi. Professor Klara Qabylǵazına QazUÝ-dyń jýrnalıstıka fakýltetinde faktchekıngti oqytýdyń avtorlyq ádistemesiniń tájirıbesi men bolashaǵyn qorytyndylady. «Ala-Too» Halyqaralyq ýnıversıtetiniń Áleýmettik ǵylymdar fakýltetiniń «Jarnama jáne qoǵammen baılanys» kafedrasynyń meńgerýshisi Aınura Qabataı qyzy «Jalǵan kontenttiń prosodııalyq markerleri: manıpýlıasııalyq jáne jalǵan habarlamalardy anyqtaý úshin aýdıotaldaý múmkindikteri» atty qyzyqty ári paıdaly baıandama jasady.
Semınarda «Sıfrlyq saýat kórsetkishteri: Qazaqstandaǵy aqparattyq mádenıetti damytý júıesi» jáne «Qazaqstandaǵy jalǵan aqparat pen dezınformasııa ındıkatorlary» atty kitaptar tanystyryldy. Ǵylymı eńbekterde Qazaqstandaǵy aqparattyń júıeli jáne gıbrıdti sıpaty taldanǵan. Oqytý modýlderin, sondaı-aq kóptegen mysaldardy qamtyǵan ǵylymı eńbekterde 79 keıs, syzbalar, grafıkter men dıagrammalar teorııalyq erejeler bar. 400-den astam termınnen turatyn «Sıfrlyq saýat» taqyrybyndaǵy aýqymdy glossarıı usynylǵan. Qazaq, orys, aǵylshyn tilinde jaryq kórgen bul ujymdyq monografııalar men ádistemelik nusqaýlyqtar dezınformasııa taqyrybyn zertteýshilerge, medıa jáne aqparattyq saýatty arttyrýshylarǵa arnalǵan.
ALMATY
